CCU - Crohn’s og Colitis Ulcerosa samtökin
Líftæknilyf ( biologics / biopharmaceuticals) eru lyf sem eru framleidd úr lifandi frumum eins og bakteríum, gersveppum eða frumum úr spendýrum. Þau eru oft mjög flókin í samsetningu, t.d. prótín, mótefni eða hormón og geta gert hluti sem hefðbundin efnafræðileg lyf geta ekki. Þau eru hönnuð til að hafa nákvæm og markviss áhrif í líkamanum og eru talsvert notuð við sjúkdómum þar sem ónæmiskerfið er ekki í lagi, t.d. liðagigt, psoriasis og bólgusjúkdómum í meltingarvegi. Meðal annars draga þau úr bólgum og bæla ofvirkt ónæmiskerfi.

Virkni líftæknilyfja trufla ekki virkni annarra lyfja og áhrif koma oftast fram eftir nokkra daga eða vikur. Lyfin eru gefin bæði í innrennsli undir eftirliti eða sjúklingur notar sprautu / lyfjapenna og spautar sig heima. Misjafnt eru hvort fólk finni fyrir þreytu eftir lyfjagjöf. Ekki á að sprauta sig ofan í veikindi heldur fresta lyfjagjöf t.d. um 2 til 3 daga og ekki á að nota lyfjapenna á meðan sýklalyfjagjöf stendur.

Læknar skima venjulega fyrir sjúkdómum eins og berklum, lifrarbólgu B og C og jafnvel HIV áður en meðferð hefst vegna þess að sjúkdómar geta legið í dvala og virkjast aftur þegar ónæmiskerfið bælist.

Þegar einstaklingur er með bælt ónæmiskerfi þarf að huga að nokkrum atriðum:
  1. Aukin hætta á sýkingum: Ef þú færð hita, hósta eða öndunarerfiðleika, húðsýkingar eða endurteknar sýkingar þarftu að hafa samband við lækni þar sem að þær geta orðið alvarlegri og þróast hraðar en venjulega.
  2. Bóluefni: Einstaklingur sem notar líftæknilyf má ekki fá lifandi bóluefni, t.d. gegn mislingum (MPR bóluefnið) og gegn Gulusótt, Mýgulusótt. Ef ferðast er til landa með t.d. malaríu þarf að huga vel að öðrum vörnum gegn moskítóbitum. Ekki lifandi bóluefni, t.d. gegn inflúensu, COVID og lungnabólgu eru yfirleitt í lagi og oft sérstaklega mælt með þeim.
  3. Meðganga: Sum líftæknilyf eru talin öruggari en önnur á meðgöngu og sum finnast í mjög litlu magni í brjóstamjólk. Læknir metur hvort eigi að halda áfram meðferð, breyta skammti eða skipta yfir í annað lyf. Meta þarf heilsufar móður og ávinning / áhættu bæði fyrir móður og barn.
  4. Aukaverkanir: Fylgst er með breytingum á meltingu og meltingaróþægindum, ofnæmisviðbrögðum við sprautu eða innrennslislyfjum og breytingum í blóðprufum, t.d. á lifrar- og nýrnastarfssemi. Flest bólgueyðandi líftæknilyf geta haft sjaldgæfar en alvarlegar aukaverkanir og þess vegna er regluleg eftirfylgni afar mikilvæg.
Fyrir suma sjúkdóma eru líftæknilyfin lífsnauðsynleg og valda minni skaða en ómeðhöndlaður sjúkdómur myndi gera.